op homepage

Met filosofie bezin je op het leven – Haarlems Dagblad 29-3-2016

Marianne Waling, Arianne Leguijt en Alberdien Terpstra.

Marianne Waling, Arianne Leguijt en Alberdien Terpstra.

HAARLEM – Filosofie kan het verschil maken tussen leven en dood. Dat heeft tien jaar Filosofisch Café in Haarlem wel geleerd. Maar over het algemeen gaat het tijdens hun bijeenkomsten in de Remonstrantse Kerk vooral om een goede gedachtewisseling en het stilstaan bij belangrijke thema’s in het mens zijn.

Door Jacob van der Meulen – 29-3-2016


Het dramatische moment had plaats voorafgaand aan de bijeenkomst over euthanasie die zou worden ingeleid met een lezing van hoogleraar wijsgerige ethiek Paul van Tongeren. Het filosofisch café bestond bijna vijf jaar en op een koude winterdag reed een van de oudere bezoeksters haar auto in de Leidsevaart.

Een jonge vrouw, die ook op weg was naar het Filosofisch Café, zag het gebeuren, sprong in het water en redde de oudere dame. Tot op de dag van vandaag onderhouden de twee warme contacten.

Jongere leden

De grondleggers van het Filosofisch Café willen er maar mee duidelijk maken dat filosofie heel dicht bij het leven staat. Dat was ook de bedoeling toen leden van de Remonstrantse Kerk tien jaar geleden naast hun kerkelijke leven naar meer verdieping zochten. Ze wilden vooral jongere leden van de gemeente en ook buitenkerkelijken buiten de diensten een moment van bezinning bieden.

Dat is heel goed gelukt, vertellen Arianne Leguijt en Marianne Waling die samen met Irene van Bentem de basis legden voor het Filosofisch Café. Alberdien Terpstra sloot zich er later bij aan.

Dat het initiatief vanuit de Remonstrantse Kerk kwam is niet verwonderlijk. De Remonstrantse Broederschap telt ruim 5000 leden, verdeeld over een veertigtal gemeenten. Zij noemen zich vrijzinnig en vernieuwend als licht brutale tak van de christelijke kerk die niet de erfenis van vorige generaties maar de mens van het heden centraal stelt in de religie.

Mening

Arianne Leguijt: ,,Ik denk dat we een heel open en ook wel belezen gemeenschap vormen die de dialoog graag aangaat. Filosofie biedt de mogelijkheid om je te bezinnen op de betekenis van thema’s in je eigen leven. Zonder direct een rücksichtlose mening klaar te hebben.’’

De vier bestuursleden kiezen in overleg vijf thema’s en bijbehorende inleiders voor de winterlezingen in de Remonstrantse Kerk. In april, de maand van de filosofie, worden vervolgens in de Centrale Bibliotheek, bij een boekhandel of in de eigen ruimte, een viertal lezingen rond eenzelfde onderwerp gehouden. Twee denkers des Vaderlands – René Gude en Marli Huijer – verzorgden bijvoorbeeld een winterlezing van een half uur, die gevolgd werd door gedachtewisselingen met de zaal. Daar komen meer dan honderd belangstellenden op af.

De filosofen komen voor een bedrag waarmee je nog geen loodgieter over de vloer krijgt. Marianne Waling: ,,De lezingen moeten absoluut voor iedereen toegankelijk zijn. Het is geen elitaire bedoeling. We proberen steeds een filosoof te strikken die recent een boek over zijn thema heeft geschreven, maar we eisen niet dat alle bezoekers dat boek ook hebben gelezen. Je kunt hier in de zaal rustig naar de inleiding luisteren, het stellen van vragen aan anderen overlaten en kijken wat je er in je dagelijkse praktijk mee kunt doen.’’

Heftig

Inleiders kunnen heftig gevoelens bij de bezoekers van het Filosofisch Café losmaken, zoals filosoof Wouter Kusters die vertelde over zijn boek Filosofie van de waanzin. Na een aantal diepe psychoses zag hij hoe filosofie ongemerkt kan overgaan in waanzin en dat omgekeerd uit momenten van waanzin de mooiste filosofie kan ontstaan. Alberdien Terpstra: ,,Dat zijn inspirerende lezingen waarin vragen gesteld worden waar je niet snel in je eigen levenspatroon tegenaan loopt.’’

Het is elke keer weer verrassende hoeveel belangstelling een onderwerp oproept. Marianne Waling: ,,Na tien jaar kunnen we zeggen dat het echt goed loopt. Filosofie leeft echt in Haarlem en omgeving. We merken dat ook veel filosofieleerlingen en -studenten komen. Ze krijgen ook korting en kunnen punten verdienen. Verder is de zaal voor fiftyfifty met mannen en vrouwen gevuld. Behalve als er een lezing over robotisering van de samenleving wordt gehouden. Dan zit het vol met mannen. We maken dus als vrouwen blijkbaar wel steeds de goede keuzes.’’