Filosofisch café

Filosofisch Café in Haarlem – Echt, eerlijk, natuurlijk en oprecht.

Woensdag 10 oktober 2012 – Maarten Doorman over Rousseau en de erfzonde van de authenticiteit

In 2012 is het 300 jaar geleden dat Rousseau werd geboren. En hij is nog altijd onder ons. Want Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) is de uitvinder van het ik zoals wij dat sinds meer dan twee eeuwen nastreven en dat ik staat hoog op de agenda. In de politiek, de kunst, het onderwijs, op tv en in ons eigen leven. Vanaf Rousseau zijn we in de greep van het verlangen naar echtheid. Naar de natuur, naar spontaniteit, jeugd, vriendschap en liefde. Dankzij facebook snappen we dat we onszelf moeten spelen, zoals de echtheid van Boer zoekt vrouw geregisseerd is en de oprechtheid van de politicus het product is van mediatraining.

Authenticiteit is onmogelijk. Dat laat Rousseau al zien. Vooral in zijn eigen leven, waarover hij uitvoerig schrijft. De paradoxen daarin zijn te wijten aan het verlangen naar echtheid. Eerlijkheid leidt tot hypocrisie, heimwee naar de natuur tot aanstellerij. Maar moeten we ons neerleggen bij die sceptische gedachte dat authenticiteit onmogelijk is?

Maarten Doorman doceert cultuurfilosofie aan de Universiteit Maastricht en is bijzonder hoogleraar kunstkritiek aan de Universiteit van Amsterdam. Hij promoveerde in 1994 op Steeds . . . → Lees meer

Filosofisch café

Filosofisch Café in Haarlem – De grond van het bestaan

Woensdag 21 november 2012  – Jan-Hendrik Bakker over De grond van het bestaan

De grond onder onze voeten is een vanzelfsprekendheid. Toch is de moderne mens een grondeloos wezen geworden, en dat niet alleen figuurlijk.  Mensen zijn aardse wezens, maar streven naar verovering van de ruimte. Tegelijk putten wij de aarde uit en is grond een economisch speculatieobject geworden. In de filosofie komen rationele, religieuze en ecologische betekenissen van het begrip grond in een brede context samen.  In de moderne samenleving zien we daarentegen dat de emotionele en culturele waarde van grond steeds meer is verengd tot de marktwaarde. Toch is er de laatste jaren een kentering waarneembaar. Er komt steeds meer aandacht voor de rol van grond in de moderne, stedelijke samenleving.

Jan-Hendrik  Bakker is filosoof en essayist. Hij is de schrijver van Grond (2011) en Welkom in Megapolis (2008). Hij houdt van filosofie die de concrete dilemma’s van het dagelijks leven in beeld brengt en doet ook graag journalistiek onderzoek naar de beleving daarvan. Hij won in 2007 de Jan Hanlo Essay Prijs Klein. Grond werd genomineerd voor de longlist van de Socrates . . . → Lees meer

Filosofisch café

Filosofisch Café Haarlem – De rituele mens

Woensdag 23 januari 2013 – Thecla Rondhuis over De rituele mens

Thecla Rondhuis neemt u mee op haar zoektocht naar leven en drijfveren van iemand die het zelf niet kan ‘zeggen’, naar de condition humaine in het algemeen en naar het rituele gedrag van haar verstandelijk gehandicapte zoon in het bijzonder. De tegenstelling tussen de hartstocht van een moeder en de intellectuele afstand van een filosoof en de verschillen in denkkracht karakteriseren haar betoog. Wat betekenen vrijheid en identiteit dan nog? Vragen die haar boek De mongool, de moeder en de filosoof onder meer oproepen hebben betrekking op: zelfbeschikking, keuzevrijheid en bevoogding (paternalisme); leren, presteren en de prestatiemaatschappij; taal als teken van denken; leven zonder communicatie; observatie en interpretatie; levensdoel, opvoeding en geluk; mens versus dier; ritueel, religie en geloof; abortus en euthanasie.

Dr. Thecla Rondhuis filosofeerde meer dan 25 jaar met kinderen, maakte een serie televisieprogramma’s en schreef verscheidene boeken over dit onderwerp. In 2005 promoveerde ze op een empirisch onderzoek naar de filosofische kwaliteit in het denken van kinderen tussen de 10 en 20 jaar. Daarna verdiepte ze zich als moeder en filosoof in het wezen en de omstandigheden van haar . . . → Lees meer

Filosofisch café

Filosofisch Café Haarlem – Misdaad, straf en herstel

Vrijdag 15 maart 2013 – Jacques Claessen over Misdaad, straf en herstel

Op misdaad volgt straf, het lijkt zo vanzelfsprekend en logisch. Straf na misdaad is verdiend ter vergelding van het begane kwaad en daarnaast noodzakelijk ter preventie van toekomstig kwaad, zo luidt de standaardlegitimering. Niettemin kunnen hierbij vraagtekens worden geplaatst. Is straf wel zo moreel en praktisch? Wat is straf eigenlijk en waar komt zij vandaan? Hebben we misdaad altijd primair bestraft? En straffen we tegenwoordig niet vanuit geheel andere motieven dan vroeger, namelijk ter wraakneming, afschrikking en onschadelijkmaking in plaats van ter boetedoening en resocialisatie? En zo ja, hoe komt dat dan? Is herstel van schade en relaties na misdaad niet humaner en effectiever dan straf? En zouden vergeving en verzoening geen prominentere rol dienen te spelen binnen het misdaadrecht? Dient alle recht uiteindelijk niet te draaien om conflictoplossing en de realisering van een vreedzame samenleving? Als dat zo is… helpt straf(recht) ons dan verder – en herstel(recht)?

Jacques Claessen (1980) is als universitair docent straf(proces)recht verbonden aan de rechtenfaculteit van de Universiteit Maastricht. In 2010 promoveerde hij op het onderwerp ‘ . . . → Lees meer

Activiteiten

April 2013, maand van de filosofie over Schuld & Boete

3, 4, 12, 18 en 23 april 2013

In de maand van de filosofie, met dit jaar het thema Schuld & Boete, organiseren het Filosofisch Café Haarlem, de filosofische boekhandel Spijkerman & Son en de Bibliotheek Haarlem een vijftal interessante activiteiten.

Woensdag 3 april – Frans Jacobs – Schuld en boete
Filosofisch Café Haarlem – 19.45 uur (€ 5,- / € 3,- studenten)
Bij schuld en boete denken we meestal aan innerlijk erkende fouten die alleen vallen goed te maken door welgemeende boetedoening. Toch kun je je schuldig voelen wanneer je door een dom ongeluk iemand hebt aangereden. En hoe zit het met collectieve schuld, zoals de aantasting van de natuur? Daaraan hebben we allemaal schuld door een optelsom van daden die stuk voor stuk meestal onschuldig zijn. Als hier al sprake is van collectieve schuld, dan kan die niet door boetedoening ongedaan worden gemaakt. Maar evenmin door er een misdaad van te maken die gestraft dient te worden. Het loont de moeite om het veld van schuld en boete nader te verkennen. Deze inleiding wordt gegeven door emeritus hoogleraar wijsgerige ethiek Frans Jacobs.

Donderdag 4 april – Hans Achterhuis – De utopie van de vrije markt  
Bibliotheek Haarlem Centrum – 20.00 uur (€ 5,- / €3,- leden Bibliotheek)
Op het hoogtepunt van de kredietcrisis gaf . . . → Lees meer

Filosofisch café

Archief Filosofisch Café:

jaarprogramma 2016-2017
jaarprogramma 2015-2016
jaarprogramma 2014-2015
jaarprogramma 2013-2014
jaarprogramma 2012-2013
jaarprogramma 2011-2012
jaarprogramma 2010-2011
jaarprogramma 2009-2010
jaarprogramma 2008-2009
jaarprogramma 2007-2008
. . . → Lees meer