Filosofisch café

Arnold Ziegelaar

Impressie van de bijeenkomst van het Filosofisch Café Haarlem op 15 november 2017

Op deze avond hield Arnold Ziegelaar een inleiding voor zo’n 80 aanwezigen over zijn boek:
Oorspronkelijk bewustzijn. Een kritiek van de neuromane rede.

Arnold Ziegelaar is filosoof, beeldend kunstenaar en schrijver. Hij studeerde aanvankelijk natuurkunde, maar studeerde af als filosoof bij de Universiteit Leiden. Hij is als docent filosofie werkzaam in het hoger onderwijs, bij de HOVO en het ISVW.

Ben ik voor u aanwezig in gestalte en klank, ziet u mij en hoort u mij, nu op dit moment?
Met deze vraag begon Arnold zijn inleiding. Nadat de aanwezigen hierop positief hadden gereageerd heeft Arnold de aanwezigen gefeliciteerd: ‘U bent een bewust wezen’.

Hierna gaf Arnold zijn definitie van bewustzijn is: Dat er iets voor mij aanwezig is.

Bewustzijn is de kern van het mens zijn. De mens is een ervarend (lijden, geluk, herinnering, verwachting, klank, kleur, geur, liefde, vreugde, wanhoop, angst), een bewust wezen.

Dit bewustzijn is een mysterie, een wonder maar niet bovennatuurlijk. Net zoals ruimte en tijd niet bovennatuurlijk zijn. Bewustzijn is geen wonder omdat het zich aan natuurwetten onttrekt maar het is een wonder omdat het een eigenheid is die uit niets anders is te begrijpen, uit niets anders is af . . . → Lees meer

Filosofisch café

Sjoerd van der Niet

Impressie van de bijeenkomst van het Filosofisch Café Haarlem op 4 oktober 2017

Op deze avond hield Sjoerd van der Niet een inleiding voor zo’n 100 aanwezigen over zijn boek:
Als, Dan, Dus, Daarom; Een inleiding in de taalfilosofie.

Sjoerd van der Niet studeerde natuurkunde en filosofie en werkt vanuit zijn bureau Verhelder als adviseur voor strategie en argumentatie.

Met een PowerPointpresentatie begon hij zijn inleiding met enkele opmerkelijk taaluitingen:

Verboden toegang voor onbevoegden (dubbelop: onbevoegd betekent al dat je er niet mag komen)
Goede voornemens? Nee, wel veel stoute. (Loesje)
Uiterwaarden mogelijk ontruimd door hoge waterstand

De inleiding had 4 onderwerpen. Sjoerd begon met de titel van zijn boek Als, Dan, Dus, Daarom, de redeneerwoorden. Aan de hand van een aantal voorbeelden liet hij zien dat redeneerwoorden vaak verkeerd worden gebruikt. Aandacht voor een juiste redenatie is vereist:

Als er geen licht brandt, dan zijn ze niet thuis.
Als ze niet thuis zijn, dan brandt er geen licht.
Er brandt geen licht, dus ze zijn niet thuis.
Er brandt geen licht, omdat ze niet thuis zijn.
Er brandt geen licht, doordat ze niet thuis zijn.

Daarna gaf Sjoerd aan dat ook de 140 tekens van Twitter een duidelijke structuur hebben van:

Constatering
Oordeel
Actie

Twee voorbeelden van bekende Twitteraars:

Trump

With Irma and Harvey devastation
Tax Cuts and Tax Reform is . . . → Lees meer

Filosofisch café

4 oktober 2017 – Sjoerd van der Niet – Als dan dus daarom, een introductie in taalfilosofie

Taal spreekt vanzelf, totdat je stilstaat bij de woorden en hun betekenissen. Dan begint het al snel te duizelen. Hoe weet je of de ander begrijpt wat jij bedoelt?

Wat zegt de taal over wie we zijn? Weet je eigenlijk zelf wel wat je zegt? Wat is jouw verantwoordelijkheid voor de taal die je gebruikt? Welke valkuilen zijn er in het redeneren?

Sjoerd van der Niet (1985) studeerde filosofie en natuurkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Vanuit zijn bureau Verhelder is hij werkzaam als adviseur voor strategie en argumentatie. Taalfilosofie ziet hij als de speeltuin voor het denken.
www.verhelder.nl

Lees hier de impressie van . . . → Lees meer

Filosofisch café

15 november 2017 – Arnold Ziegelaar– Oorspronkelijk bewustzijn

Als we bewustzijn proberen te definiëren blijkt het een rijkdom aan aspecten te bevatten die we nader kunnen onderzoeken. Bewustzijn is openheid voor mijzelf en de wereld, verbonden met ruimte, tijd en de dingen. En tegelijk een mysterie: op grond van allerlei argumenten lijkt het niet volledig uit hersenprocessen te verklaren. Het is daarom belangrijk over bewustzijn na te denken zonder het onmiddellijk over de hersenen te hebben.

Arnold Ziegelaar (1962) is filosoof, beeldend kunstenaar en schrijver. Hij doceert filosofie in het hoger onderwijs, onder andere bij de HOVO en bij de Academie voor geesteswetenschappen. Hij is auteur van onder meer Aardse mystiek, een inleiding in de filosofie van de verwondering (2015) en Oorspronkelijk bewustzijn, een kritiek van de neuromane rede (2016). Beide boeken ontvingen lovende recensies. www.arnoldziegelaar.nl

Lees hier de impressie van . . . → Lees meer

Filosofisch café

17 januari 2018 – Kees Schuyt – SPINOZA, en de vreugde van het inzicht

Spinoza lezen blijft lastig maar dat geldt niet voor dit persoonlijk verslag. In dit boek beschrijft Kees Schuyt zijn vijfentwintig jaar durende zoektocht om de vaak moeilijke thema’s van Spinoza onder de knie te krijgen. Met zijn chronologische behandeling van alle geschriften brengt Schuyt een prachtig beeld naar voren van Spinoza als een consequent filosoof van de vrijheid.

Kees Schuyt (1943) is emeritus hoogleraar Sociologie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij was voorzitter van de Vereniging Het Spinozahuis en werkte mee aan talloze cursussen over Spinoza’s filosofie. Kees Schuyt heeft veel gepubliceerd en is auteur van onder meer: Het spoor terug, De zittende klasse en Tussen fout en fraude.
. . . → Lees meer

Filosofisch café

14 februari 2018 – Tim De Meij – Het voordeel van de twijfel

Tim De Meij heeft dit ontregelende boek geschreven voor het onderwijs aan VWO scholieren. Hij wil hiermee fundamentele twijfel zaaien – niet zozeer om nieuwe zekerheden, maar veeleer om betere en verfrissende filosofische vragen te oogsten. Op de avond zelf gaat hij met de aanwezigen, waaronder VWO scholieren, na, hoe je zelfkritisch kan zijn, hoe je kan twijfelen aan je eigen overtuigingen.

Tim De Mey (1973) is docent theoretische filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en gastprofessor geschiedenis van de wijsbegeerte aan de Universiteit Gent. Hij studeerde wijsbegeerte in Gent, en logica, wetenschapsfilosofie en wetenschapsgeschiedenis in Helsinki. Zijn onderzoek spitst zich toe op de rol van verbeelding en creativiteit, zowel in het dagelijks leven als in wetenschap, kunst en filosofie. . . . → Lees meer

Filosofisch café

21 maart 2018 – Marlou van Paridon – Doet u zinvol werk?

Moet je strijden voor een betere wereld om zin te geven aan je werk? Of kunnen de accountant, de fietsenmaker en de fabrieksdirecteur ook een zinvol bestaan leiden? ‘Dat laatste’, zegt Marlou van Paridon, ‘alleen pluriformiteit leidt uiteindelijk tot een zinvolle samenleving.’ In haar boek De zin aan het werk (2012) bouwde zij voort op het gedachtegoed van Plato, Aristoteles en Hannah Arendt over zinvol leven en werken. Op deze avond reflecteert zij met de aanwezigen over de zin en betekenis van wat je doet aan de hand van het agoramodel van René Gude en de inzichten van Plato en Nietzsche over de gelukte samenleving.

Marlou van Paridon, MA studeerde Filosofie in bedrijf aan de VU en is als docent verbonden aan de ISVW waar zij onder meer de opleiding Zin geven aan werk geeft. Daarnaast heeft zij in Amsterdam een praktijk voor socratische training en begeleiding.
. . . → Lees meer

Filosofisch café

Joke Hermsen en Henk van der Waal

Impressie van de bijeenkomst van het Filosofisch Café Haarlem op 26 april 2017

Op deze avond verzorgde Joke Hermsen, de schrijver van het essay van de Maand van de Filosofie, een filosofische dialoog met Henk van der Waal voor zo’n 150 aanwezigen. Deze dialoog was de ontmoeting van twee boeken; het essay van de Maand van de Filosofie Melancholie in tijden van onrust van Joke Hermsen en Mystiek voor goddelozen van Henk van der Waal.

Joke Hermsen studeerde filosofie en letterkunde en promoveerde aan de Universiteit Utrecht op een studie naar Nomadisch narcisme. Ze publiceerde eerder de succesvolle essaybundels Stil de tijd en Kairos. Haar hele oeuvre werd bekroond met de Halewijnprijs.

Henk van der Waal is filosoof en dichter. Zijn debuutbundel De windsels van de sfinx werd bekroond met de C. Buddingh’-prijs en zijn bundel Zelf worden werd genomineerd voor de VSB-poëzieprijs. In 2012 publiceerde hij het filosofische essay Denken op de plaats rust.

Joke Hermsen begon haar korte inleiding met de constatering dat ze blij was dat zo . . . → Lees meer

Filosofisch café

Jan Keij – Levinas in de praktijk

Impressie van de bijeenkomst van het Filosofisch Café Haarlem op 12 april 2017

klik hier voor de presentatie in PDF-formaat

Op deze avond hield Jan Keij een inleiding voor zo’n 65 aanwezigen over zijn boek Levinas in de praktijk. Een handleiding voor het best mogelijke helpen, privé en in de zorg.

Jan Keij studeerde filosofie aan de Universiteit van Amsterdam tijdens zijn werk als onderwijzer. Hij promoveerde op de filosofie van Emmanuel Levinas. Om de maatschappelijke relevantie van de filosofie te toetsen is Jan Keij als zelfstandig ondernemer, als handelaar in denkbeelden gaan werken. Hij geeft cursussen voor onder andere leken en werkers in de gezondheidszorg. Hij publiceerde ook: Kierkegaard anders gezien en Nietzsche als opvoeder.

Jan Keij begon zijn inleiding door aan te geven dat hij na 20 jaar bestudering van Levinas ervan overtuigd is geraakt dat Levinas de meest diepzinnige denker was van de 20e eeuw. Met het tonen van een aantal multi-interpretabele afbeeldingen begon de inleiding met de stelling dat alle overtuigingen een kwestie van PERSPECTIEF zijn.

Hij maakte daarna met Jean-Bapiste Clamence, de romanheld uit het boek De val van Albert Camus, duidelijk . . . → Lees meer

Filosofisch café

Bastiaan Rijpkema – Weerbare democratie

Impressie van de bijeenkomst van het Filosofisch Café Haarlem op 6 maart 2017
Op deze avond hield Bastiaan Rijpkema een inleiding voor zo’n 69 aanwezigen over zijn boek Weerbare Democratie; De grenzen van democratische tolerantie.

Bastiaan Rijpkema is jurist en rechtsfilosoof en werkt als universitair docent aan de Universiteit Leiden. Eerder was hij medesamensteller van Bij de beesten af! Over dierenrecht en onrecht (2013) en publiceerde hij als co-auteur Wat te doen met antidemocratische partijen? (2014). Hij maakt deel uit van het Filosofen Elftal van Trouw en zijn artikelen verschenen onder meer in NRC Handelsblad, de Volkskrant en Trouw.
Bastiaan Rijpkema begon zijn inleiding in een hoog tempo en met jeugdige enthousiasme over de ontwikkelingen in de wereld:
• Trump, de nieuwe president van de VS zegt bij voorbaat al zich niet neer te leggen bij de corrupte verkiezingen
• In Turkije worden kranten gesloten, journalisten gevangengezet en wordt er een referendum gehouden om president Erdogan alle uitvoerende macht te geven
• In Hongarije voert president Viktor Orbán een steeds rechts extremistischer koers nadat hij in 2010 via het districtenstelsel met 54% van . . . → Lees meer

Filosofisch café

6 maart 2017 – Bastiaan Rijpkema – Weerbare democratie

Op een voor het Filosofisch café Haarlem ongewone dag de maandag verzorgt Jurist en rechtsfilosoof Bastiaan Rijpkema een inleiding over zijn boek Weerbare democratie; De grenzen van de democratische tolerantie.
In dit boek gaat Bastiaan Rijpkema op zoek naar de grenzen, bedreigingen, kansen en uitdagingen van de (hedendaagse) democratie. De auteur hanteert tolerantie als uiteindelijke toetssteen voor zijn zoektocht, waarin de denkbeelden van een groot aantal andere juristen en filosofen, alsmede enkele rechtscolleges uit deze en vorige eeuw kritisch tegen het licht worden gehouden en in elkaars perspectief gezet. Daarbij komen goede zowel als slechte uitingsvormen van democratische processen en structuren aan de orde. De auteur zelf tenslotte bepleit een permanent zelfcorrigerende vorm van de democratie als oplossing
(srichting) voor de gewenste weerbaarheid (zonder uit de bocht te vliegen) van die democratie.

Na de pauze wordt u uitgenodigd om met Bastiaan Rijpkema, en met elkaar, van gedachten te wisselen.

Bastiaan Rijpkema (1987) studeerde rechten en rechtsfilosofie in Rotterdam en Leiden. Eerder was hij medesamensteller van Bij de beesten af! Over dierenrecht en onrecht (2013) en publiceerde hij als co-auteur   Wat te doen met antidemocratische . . . → Lees meer